Kult świętego Aleksego rozwinął się w Polsce w piętnastym stuleciu. Jego popularność może być związana z przybyciem nad Wisłę zwolenników surowej pierwotnej reguły świętego Franciszka. Z tego też okresu pochodzi słynna wierszowana legenda, realizująca typowy schemat hagiograficzny. Życiorys średniowiecznego świętego. Urodził się w bogatym rzymskim domu. Jego ojciec to pobożny Eufamijan, a matka to miłosierna dla ubogich Aglijas. Okoliczności jego urodzin były cudowne, małżonkowie nie mieli długo potomka, jednak w końcu Bóg wysłuchał ich modlitw. Aleksy do dwudziestego czwartego roku życia wyróżniał się tylko pobożnością. Na drogę świecką wchodzi w dzień zaślubin z Famijaną. Wtedy to Aleksy postanawia porzucić dom i żonę. Dzięki ascezie Aleksy rozdaje swoje dobra, i udaje się na żebraczą wędrówkę, bo życie to przecież nieustanna pielgrzymka. Otrzymuje cud – w mieście Laodycei do bohatera schodzi z obrazu Matka Boża. Aleksy wraca do rodzinnego miasta Rzymu, tam nierozpoznany przez nikogo, mieszka pod schodami we własnym domu, bity i upokarzany przez służbę ojca. Śmierć dopada go w obecności cudu, towarzyszą jej niezwykłe wydarzenia: dzwony same dzwonią, wokół wydającego niebiańską uzdrawiającą woń ciała, palą się świece. Aleksy jest przygotowany na jej przyjście, spisuje na kartce swój żywot; tę „przesyłkę” z zaświatów może odebrać tylko jego żona. Zakończenie legendy jest niezgodne z hierarchicznym myśleniem średniowiecza. Papież, kardynałowie i cesarz nie mogą wydobyć z martwej dłoni tajemniczego papieru. Autor legendy wyżej stawia prywatny, intymny związek między Aleksym i jego żoną niż zasadę posłuszeństwa należnego stojącym wyżej w hierarchii społecznej. Oryginał powstał w Syrii w piątym – dziewiątym wieku.

4.ASCEZA

Słowo asceza wywodzi się z języka greckiego i oznacza „ćwiczenie”. Określamy nim średniowieczny ideał postępowania polegający na dobrowolnym wyrzeczeniu się wszystkich rozkoszy, i przyjemności życia. Ten kto podąża drogą ascezy, czyli asceta, poddaje nieustannym ćwiczeniom swoje ciało i duszę. Ascezę uważano w średniowieczu za najlepszy sposób osiągnięcia ostatecznego celu człowieka – wiekuistego zbawienia. Surowy, wstrzemięźliwy tryb życia, polegający na umartwianiu ciała i duszy. Prowadzący do doskonalenia się w cnocie po to aby osiągnąć zbawienie i życie wieczne.